Op het moment dat het Nieuw Israelietisch Weekblad rapporteerde over het verzoek van The Rights Forum haalde ik mijn schouders op. Deze pro-Palestijnse groep wil via de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB) uitzoeken “welke banden Nederlandse universiteiten hebben met Israëlische universiteiten, instituten en bedrijven en met organisaties die de staat Israël ondersteunen”.
Immers, wat kan je verwachten van een organisatie die is opgezet door voormalig premier Dries van Agt, de man wiens vriendelijke façade een geschiedenis van verontrustende uitspraken verbergt. De man die als minister van justitie drie Nazi oorlogsmisdadigers vrijliet, daarbij verwijzend naar zijn eigen ‘Arische wortels’. De man die nog recentelijk Joodse kolonisten beschuldigde van routinematige vergiftiging van hun Palestijnse buren. Deze laatste is een referentie naar bloedsmaad, een rechtvaardiging die joden al sinds de middeleeuwen horen en om uitgemoord worden. Dit is een groep die het aloude sprookje van een mysterieuze machtige “joodse lobby” gebruikt, die uit zou zijn op de vernietiging van, ditmaal, de Palestijnen.
Hierin ligt de crux en waarom ik het niet kon laten bij een schouderophalen. Dit WOB verzoek heropend een gevaarlijke deur naar antisemitisch denken. Wat we tegenwoordig antisemitisme noemen is een 19e eeuws begrip dat aloude religieuze haat transformeerde in raciale haat. Raciale jodenhaat is sinds de tweede wereldoorlog niet meer geaccepteerd en veranderde sindsdien in anti-Zionisme met een blinde oppositie tegen de Joodse staat, in plaats van oppositie tegen specifiek Israëlisch beleid.
De gemeenschappelijke noemer in elk van deze voorbeelden is het idee, gebaseerd in fantasie en complotdenken, van Joodse macht. De ouderwetse religieuze antisemiet geloofde dat Joden de macht hadden om de Romeinen ertoe te verleiden Christus de doden. De 19e eeuwse antisemiet, die de voorlopers van de Nazi’s waren, geloofden dat Joden de macht hadden om koningen te manipuleren en oorlogen te starten. Met het WOB verzoek stapt The Rights Forum in de voetstappen van deze gedachtengoeden. Ze schrijven Israël en zijn vermeende lobby in Nederland een snode macht toe het Nederlandse universitaire klimaat te manipuleren. Ironisch gezien is het juist The Rights Forum dat met dit WOB verzoek dit soort macht uitoefent.
De alarmerende observaties houden hier echter niet op. Het WOB verzoek omvat ook Joodse organisaties zoals het Centraal Joods Overleg, de Anti-Defamation League, het International Holocaust Remembrance Alliance en de eigen Hollandsche Nationale Coordinator Anti-semitisme Bestrijding. Ze richten zich dus op de gehele Joodse gemeenschap èn de strijders tegen antisemitisme.
Hieruit volgt dat The Rights Forum en de studenten en academici namens wie zij claimen te spreken, alle Joodse organisaties zien als bedreigend en schuldig, puur om het feit dan dat zij Joods zijn. Volgens hun logica zijn alle Joden verdacht genoeg om onderzocht te worden. Voor Joden in Nederland is dit een huiveringwekkende gedachte, zeker voor diegenen onder ons die op Nederlandse Universiteiten werken, waar sinds de boycot oproep van het afgelopen jaar het debat hierover doorsuddert. Het resoneert maar al te duidelijk in het Joodse collectieve geheugen. Immers, beschuldigen van Joden voor de acties en het beleid van een soevereine natie bevordert samenzweringstheorieën over controle en wereldheerschappij.
Dat is waarom het WOB verzoek zo zorgwekkend is en niet enkel om de misbruik van een wet die bedoeld is om een transparante bestuurscultuur te garanderen. Universiteiten zullen zelf moeten gaan nadenken wat ze met dit verzoek en het opkomende antisemitisme in hun midden moeten doen. Wat de Joden betreft, we moeten de gebeurtenissen van de afgelopen dagen minder als een verontwaardiging dan als een dreigend voorteken beschouwen.
